آیین اختتامیه هفته پژوهش و فناوری دانشگاه فردوسی مشهد، روز دوشنبه ۸ دیماه 1404، با حضور رئیس دانشگاه، اعضای هیئترئیسه، جمعی از اساتید، پژوهشگران، نخبگان علمی، فناوران و نمایندگان بخش صنعت در تالار رحیمیزاده دانشکده علوم برگزار شد.
این آیین ضمن مرور دستاوردهای علمی و فناورانه دانشگاه، بر ضرورت بازتعریف نقش دانشگاه در حل مسائل واقعی جامعه و تقویت پیوند دانشگاه و صنعت تأکید داشت.
به گزارش فرنا (رسانه پژوهشی دانشگاه فردوسی مشهد) در این مراسم، سخنرانان با نگاهی تحلیلی به وضعیت فعلی پژوهش و فناوری، بر عبور از رویکردهای صرفاً آموزشی و حرکت بهسوی دانشگاه مسئلهمحور، مأموریتگرا و اثرگذار در توسعه اجتماعی و اقتصادی تأکید کردند.
ارائه گزارشهای علمسنجی، معرفی برنامههای حمایتی از پژوهشگران جوان و پسادکترا و تبیین سیاستهای جدید در حوزه ارتباط با صنعت، از جمله محورهای مطرحشده در این آیین بود. حضور گسترده فعالان علمی و صنعتی نشان میداد که هفته پژوهش در دانشگاه فردوسی مشهد فراتر از یک مناسبت تقویمی، به بستری برای گفتوگوی جدی میان علم، فناوری، نوآوری و حکمرانی علمی تبدیل شده است؛ گفتوگویی که هدف آن همافزایی ظرفیتهای دانشگاهی و صنعتی و ترسیم مسیر آینده پژوهش در یکی از بزرگترین دانشگاههای کشور است.
دکتر جوان جعفری، رئیس دانشگاه فردوسی مشهد در این مراسم با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط عملی و کاربردی دانشگاه و صنعت، گفت: خروج دانشگاه از فضای بسته و حضور فعال در جامعه نهتنها موجب کاهش شأن دانشگاهیان نمیشود، بلکه با حل مسائل واقعی صنعت و اجتماع، زمینه ارتقای جایگاه اجتماعی دانشگاه و حتی حل بخشی از مشکلات ساختاری و مالی آن را فراهم میکند.
وی قانون جهش تولید دانشبنیان را از مهمترین ظرفیتهای قانونی در حوزه ارتباط دانشگاه و صنعت دانست و افزود: بدون ایجاد پیوند مستمر و نظاممند میان تحقیق و توسعه، تحقق توسعه کشور امکانپذیر نخواهد بود. به گفته رئیس دانشگاه، دانشگاه موتور تحقیق و صنعت موتور توسعه است و همافزایی این دو، شرط پیشرفت پایدار کشور محسوب میشود.
دکتر رجبی مشهدی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه فردوسی مشهد، در ادامه مراسم با اشاره به تحولات سریع علمی، فناورانه و اجتماعی، خواستار بازتعریف نقش دانشگاهها شد و تأکید کرد دانشگاه زمانی میتواند در خدمت توسعه کشور باشد که علم را بهعنوان یک فرآیند اجتماعی وارد عرصه حکمرانی و تصمیمسازی کند.
وی مدلهای سنتی دانشگاهی را ناکارآمد خواند و افزود: دانشگاههای امروز باید در قالب شبکهای پویا و تعاملی با صنعت و جامعه عمل کنند. قدرت دانشگاهها در توانایی آنها برای حل مسائل واقعی تعریف میشود و حرکت به سوی دانشگاههای نسل چهار و پنج، تنها با تمرکز جدی بر مسئلهمحوری و همراهی همه ارکان دانشگاه محقق خواهد شد.
در بخش دیگری از این مراسم، دکتر نرگس حسینمردی، معاون سرآمدان و نخبگان بنیاد ملی نخبگان، مأموریت اصلی بنیاد را حمایت هدفمند از نخبگان و تبدیل ظرفیت علمی کشور به اثرگذاری واقعی عنوان کرد.
وی با تشریح مأموریتهای بنیاد در حوزه شناسایی و توانمندسازی استعدادهای برتر، جذب و نگهداشت نخبگان و تکریم و الگوسازی، از اجرای طرحهایی چون آموزشیار، پژوهشیار و جهت خبر داد و گفت: در این طرحها، کمکهزینههایی متناسب با شرایط معیشتی پژوهشگران جوان پرداخت میشود. همچنین استادیاران جوان در سالهای ابتدایی فعالیت میتوانند از تسهیلات مالی، حمایتی و آزمایشگاهی بنیاد بهرهمند شوند. به گفته وی، در برخی طرحها تا ۸۰ درصد هزینهها توسط بنیاد ملی نخبگان تأمین میشود.
دکتر علیرضا پویا، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، با تأکید بر اهمیت نگاه سیستمی به مسائل، هشدار داد که حل مسئله بدون توجه به کلیت سیستم، میتواند خود به ایجاد مسائل جدید منجر شود. وی با ذکر مثالهایی از بخش تولید، تصریح کرد که تمرکز جزیرهای بر یک مؤلفه، بدون در نظر گرفتن سایر عوامل، گاه بهرهوری کل سیستم را کاهش میدهد. به گفته او، حل مسائل جامعه نیازمند نگاه همزمان درونسیستمی و برونسیستمی است.
در ادامه مراسم، سهیل یزدانبخش، رئیس هیئتمدیره گروه صنعتی پارت لاستیک، با اشاره به محدودیت منابع، فشار تحریمها و تغییرات شتابان فناوری، بر ضرورت همکاری پایدار و هدفمند صنعت و دانشگاه تأکید کرد.
وی پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم پژوهشی صنعت و دانشگاه با الگوبرداری از مدل مؤسسه فرانهوفر آلمان را مطرح و اعلام کرد این کنسرسیوم میتواند با افق پژوهشی ۱۰ تا ۲۰ ساله و سرمایهگذاری حدود ۵۰ میلیون دلار طی یک دهه شکل گیرد. به گفته وی، این کنسرسیوم باید همه رشتهها، از مهندسی تا علوم انسانی را درگیر کند تا پروژهها هم به نتایج اقتصادی برسند و هم اثرگذاری اجتماعی داشته باشند.
در بخشی از این نشست دکتر ایزدیار، مدیر پژوهشی دانشگاه بیان کرد: تعداد پژوهشگران پسادکترا طی دو سال گذشته کاهش داشته است. وی افزود: با تعامل صورتگرفته با بنیاد ملی نخبگان و حمایت مشترک دانشگاه و بنیاد (۵۰–۵۰)، ۵۰ سهمیه جدید پسادکترا برای دانشگاه تأمین شده و پس از نهاییشدن این مرحله، اجرای ۵۰ سهمیه مأموریتمحور نیز در دستور کار قرار دارد.
وی در تشریح فرآیند انتخاب پژوهشگران برتر دانشگاه گفت: این انتخاب در شش رسته تخصصی و بر اساس شیوهنامه وزارت علوم انجام شده است. امتیازات حدود ۸۵۰ عضو هیئت علمی بر مبنای شاخصهای علمی محاسبه شد و با دو ملاحظه اصلی یعنی انتخاب تنها یک نفر از هر گروه آموزشی و عدم انتخاب مدیران یا برگزیدگان پنج سال اخیر، پژوهشگران برتر معرفی شدند.
در بخش دیگری از این مراسم، مهندس بحرینیان با نگاهی تحلیلی به تاریخ علم، ریشه عقبماندگی علمی ایران را نه در کمبود استعداد، بلکه در توقف فرآیند خلق علم و دسترسی عمومی به دانش دانست و تأکید کرد دانشگاهها باید نقش تاریخی خود را در این زمینه باز یابند.
وی با انتقاد از غلبه «نمایش و مبالغه» بر تصمیمسازیهای علمی و مدیریتی، گفت: عبور از وضعیت کنونی تنها با دیدن واقعیتها و حرکت مبتنی بر آنها ممکن است. وی با مرور مطالعات تاریخی خود، از ابنخلدون تا هگل، به ظرفیت تمدنی ایران در علوم عقلی و نقلی اشاره کرد و افزود: پژوهشها نشان میدهد پس از دوران شکوفایی، بهویژه از قرون متأخر اسلامی، روند افول علمی آغاز شده و تا قرن پانزدهم میلادی، ایران دیگر نقش تعیینکنندهای در تولید علم جهانی نداشته است.
به گفته او، یکی از مهمترین عوامل این عقبماندگی، نبود زیرساختهای انتشار علم، بهویژه تأخیر در پذیرش فناوری چاپ بوده است؛ در حالی که در اروپا، نشر گسترده کتاب و گردش سریع دانش، زمینه تبدیل ایده به فناوری را فراهم کرد. مهندس بحرینیان با اشاره به سفرنامههای تاریخی، نبود توان فنی در ایرانِ صفوی را نشانهای از همین شکاف دانست. این پژوهشگر توسعه دانشگاه با تأکید بر اینکه علم تنها ابزار قدرت نیست، بلکه «حقانیت ایدئولوژیک» میآفریند، تصریح کرد: وظیفه دانشگاه امروز، بازگرداندن قابلیت خلق علم، تضمین دسترسی عمومی به دانش و پیوند همزمان آن با صنعت و جامعه است؛ مأموریتی که بدون بازتعریف نقش دانشگاه و عبور از رویکردهای نمایشی محقق نخواهد شد.
در بخش پایانی مراسم، آیین معرفی و تقدیر از پژوهشگران و فناوران برگزیده دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.
فهرست پژوهشگران برگزیده دانشگاه در سال 1404
کارگروه تخصصی علوم اجتماعی: دکتر محمد کشتیدار، عضو هیئت علمی گروه رفتارحرکتی و دکتر مسعود مینائی، عضو هیئت علمی گروه جغرافیا.
کارگروه تخصصی علوم انسانی: دکتر سیدحسین سیدی، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات عربی و دکتر سیدحسین اطهری، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی
کارگروه تخصصی علومپایه: دکتر محمد آرشی، عضو هیئت علمی گروه آمار و دکتر احمد آسوده، عضو هیئت علمی گروه شیمی
کارگروه تخصصی دامپزشکی: دکتر حسن برجی، عضو هیئت علمی گروه پاتوبیولوژی
کارگروه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی: دکتر جعفر نباتی، عضو هیئت علمی گروه اگروتکنولوژی و دکتر آرش کوچکی، عضو هیئت علمی گروه علوم و صنایع غذایی
کارگروه تخصصی مهندسی: دکتر ناصر پریز، عضو هیئت علمی گروه مهندسی برق و دکتر سیدمحمود حسینی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی صنایع
پژوهشگرفناور برتر جوان در سال 1404
دکتر علی جوادمنش، عضو هیئت علمی گروه علوم دامی
فناوران برگزیده دانشگاه در سال 1404
کارگروه تخصصی علوم انسانی و اجتماعی: دکتر عباس مفیدی، عضو هیئت علمی گروه جغرافیا و دکتر سیدسعید ملکالساداتی، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد
کارگروه تخصصی علوم پایه: دکتر نوید رمضانیان، عضو هیئت علمی گروه شیمی
کارگروه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی: دکتر محسن دانشمسگران، عضو هیئت علمی گروه علوم دامی
کارگروه تخصصی مهندسی: دکتر محمدعلی فنائی شیخالسلامی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی شیمی
شرکتهای موفق در پارک علم و فناوری دانشگاه در سال 1404
شرکت برتر در واحد تحقیق و توسعه برتر امور مؤسسات پارک علم و فناوری دانشگاه: مهندس ابوالقاسم اسحاق آبادی، شرکت دانشبنیان صنایع پخت مشهد
شرکت پسارشدی برتر امور مؤسسات پارک علم و فناوری دانشگاه: مهندس حمید عمرانیان خراسانی، شرکت دانشبنیان هیدروتک توس
واحدفناور برتر مرکز رشد جامع پارک علم و فناوری دانشگاه در مرحله رشد: دکتر وحیده حیدریان میری، شرکت دانشبنیان فراوردانه فردوسی
واحدفناور برتر مرکز رشد جامع پارک علم و فناوری دانشگاه در مرحله رشد مقدماتی: دکتر سیدمحمدرضا ناقدی فر، شرکت آبتین انرژی توس
واحدفناور برتر مرکز رشد علوم انسانی پارک علم و فناوری دانشگاه در مرحله رشد: دکتر سیدمحمدصادق موسوی، شرکت رهیافت و راهبرد نواندیشان پویا
واحدفناور برتر مرکز رشد علوم انسانی پارک علم و فناوری دانشگاه در مرحله رشد مقدماتی: دکتر محسن یادگاری، شرکت پردازشگران هوش توان
شرکت برتر کارگزاران خدمات تخصصی پارک علم و فناوری دانشگاه: مهندس علیاصغر صادقپور، مؤسسه مطالعاتی راهبردی بشراپژوه شرق
