مقدمه

پنجاه و نه سال‌ پيش‌ كه‌ آموزشگاه‌ عالي بهداري مشهد در سال‌ 1328 طي‌ مجوز رسمي وزارت فرهنگ وقت‌ به‌ دانشكدة‌ پزشكي‌ تبديل‌ گرديد، گامي‌ اساسي‌ در راه‌ تأسيس‌ نخستين ‌دانشگاه‌ در منطقه‌ شرق‌ و شمال‌ شرق‌ كشور برداشته‌ شد. دانشگاه‌ مشهد، كه‌ ابتدا از سوي‌ وزارت‌فرهنگ‌ وقت‌ «دانشگاه‌ رضوي‌» ناميده‌ شده‌ بود،از نظر قدمت‌ بعد از دانشگاه‌ تهران‌ و تبريز،سومين‌ دانشگاه‌ كشور به‌ حساب‌ مي‌آمد. دانشگاه رضوي رسماً به‌ دانشگاه‌ مشهد و سرانجام‌ از سال‌ 1353 به «دانشگاه فردوسي مشهد» تغيير نام داد.       دراين مدت كوتاه گسترش و اهميت بسيار يافت و از سال 1366 پس از جدايي دو وزارتخانة فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت و درمان و آموزش پزشكي، بنا بر تصويب‌ هيأت‌ محترم‌ دولت‌ به دو دانشگاه‌ فردوسي‌ مشهد و علوم‌ پزشكي‌مشهد تقسيم‌ شد. اين‌ دانشگاه‌ پس‌ ازگسترش كمّي و كيفي‌ سالهاي اخير با سربلندي‌ تمام توانسته‌ است‌ در اين‌ مدت‌ دانش‌آموختگاني‌ باتخصص‌ و كارآيي‌ در خور به‌ جامعة‌ اسلامي‌ايران‌ عرضه‌ كند و سهم‌ شايان‌ خود را در ارتقاي‌علمي‌، فكري‌ و مديريتي‌ كشور به‌ عهده‌ گيرد. محققاني‌ با تخصصهاي بالا، استادان‌ و معلماني ‌با شايستگي‌ و تأثير و سرانجام‌ مديراني‌ باكارآيي‌ و لياقت‌ لازم‌ در اين‌ محيط‌ علمي‌ وپژوهشي‌ پرورش‌ يافته‌اند كه‌ شعاع‌ خدمات‌ وپرتو تأثيرات‌ وجودي‌ آنان‌ در سرتاسر ميهن‌اسلامي‌ ما اينك‌ گسترده‌ شده‌ و موجبات‌سرافرازي‌ اين‌ كانون‌ دانش‌ و معرفت‌ را در داخل‌و خارج‌ ايران‌ فراهم‌ آورده‌ است‌.     اگر دانشگاه‌ فردوسي‌ مشهد در اين‌ مدت توانسته است در قلب تپندة خراسان‌ بزرگ‌ يعني مشهد مقدس، چنين‌ دستاورد علمي‌ و آموزشي بالايي‌ داشته‌ باشد، گذشته‌ از دلسوزي‌ مسؤولان آموزش عالي‌ كشور و همت‌ و تلاش‌ استادان‌ و مديران‌ لايق‌ اين‌ مركز علمي، بيشتر از آن‌ روست‌كه‌ اين‌ نهاد آموزشي‌ و پژوهشي‌ به‌ تنهايي‌ وارث مدنيّت‌ و دانش‌ و حيثيت‌ آموزشي‌ سترگي‌ است كه‌ خراسان‌ بزرگ‌ در گذشته‌ها با داشتن‌نظاميه‌هاي‌ مرو و نيشابور و بلخ‌ و هرات‌ و دههامدرسه‌ و حوزه‌ علمي‌ خرد و كلان‌ ديگر درشهرهاي‌ طوس‌، مشهد، سبزوار، ترشيز، قاين‌،سرخس‌ و... به‌ جهان‌ اسلام‌ و جامعة‌ بشري‌ ارزاني‌داشته‌ است‌. رسالت‌ استمرار اين‌ ميراث‌ خطيراينك‌ بر دوش‌ اين‌ دانشگاه‌ سنگيني‌ مي‌كند و جاي آن‌ دارد كه‌ دانشگاهيان‌ و دانش‌ آموختگان‌ اين خطة مرد خيز مثل‌ گذشته‌ها به‌ كم‌ بسنده‌ نكنند وهمواره‌ براي‌ جهاد علمي‌ و فرهنگي‌، كه‌ ميراث‌پيشنيان‌ آنان‌ و ضرورت‌ دنياي‌ متكامل‌ و نوين‌امروز است‌، آماده‌ باشند.      سي  سال‌ از عمر پنجاه‌ و نه سالة ‌اين‌ دانشگاه‌ پرآوازه، كه‌ به‌ اعتبار نام‌ آغازين خود و به‌ دليل‌ برخورداري‌ از پرتو معنويت بارگاه هشتمين ستاره درخشان‌ فضل‌ و دانش‌، امام همام‌ علي‌ّ بن‌ موسي‌ الرضا، عليه‌ آلاف‌ التحية‌ والثناء، مي‌تواند قداست‌ داشته‌ باشد، در سالهاي‌ بابركت‌ نظام‌ مقدس‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران گذشته است؛ نظامي‌ كه‌ اين‌ دانشگاه‌ با داشتن‌ استادان موفق‌ و صاحب‌ نام‌ و تربيت‌ دانش آموختگاني آگاه‌ و انقلابي‌ در حدّ خود در توجيه‌ و تبيين‌ و به‌ ثمر رساندن‌ آن‌ بي‌ تأثير نبوده‌ است‌.     دوران‌ سي  ساله‌ انقلاب‌ دوران‌ شكفتگي‌ وگسترش‌ رشته‌ها و دانشكده‌هاي‌ مختلف‌ اين‌دانشگاه‌ نيز هست‌. هيچكس‌ نمي‌تواند بركات‌سالهاي‌ انقلاب‌ را در عرصة‌ آموزش‌ و پژوهش اين‌ مركز علمي‌ ناديده‌ بگيرد. به‌ عبارت‌ ديگر اين‌دانشگاه‌ دوران‌ نوجواني‌ و عصر بالندگي‌ واعتلاي‌ خود را در سالهاي‌ ميمنت‌ اثر انقلاب‌اسلامي‌ و در پرتو عنايت‌ ويژة‌ اين‌ نظام‌ مقدس‌ به‌بالندگي‌ دانش‌ و معرفت‌ و پژوهش‌ گذرانيده‌است‌.      خداوند رحمان‌ و رحيم‌ را سپاس گزاريم‌ درسالي‌ كه‌ به نام اتحاد ملي و انسجام اسلامي ‌ نامگذاري‌ شده است، كتاب‌ دانشگاه‌ را به‌ نشانه‌ ذ'لَك‌ فَضْل‌ُ الله يُوتيه‌ِ مَن‌ْ يَشاءُ وَ اللهُ ذُوالفَضل‌ِ العَظيم‌ ارزاني‌صاحبان‌ فضل‌ و دانش‌ جامعه‌ اسلامي‌ نماييم‌. از درگاه‌ بنده‌ نوازش‌ مي‌خواهيم‌ كه‌ توفيق‌بهره‌ مندي‌ بيشتر از نعمات‌ خويش‌ را- كه‌ نعمت‌دانش‌ و معرفت‌ برترين‌ آنهاست‌ - از نسل‌ جوان‌ وجوياي‌ ما كه‌ طالب‌ و تشنة‌ دانايي‌ و پيشرفت‌ و درنتيجه‌ سربلندي‌ ايران‌ عزيز و اسلامي‌ است‌، دريغ‌نفرمايد.